Amfibieëntrek 2009
aan de Heetweg bij Kootwijk
Plaatsing raster
Op woensdag 25 februari is het paddenraster geplaatst. De voorspelde minimumtemperaturen voor de avonden/nachten erop zouden nog vrij laag blijven - dus de padden zouden waarschijnlijk niet op pad gaan. Wel was er regen voorspeld. Besloten is geen risico's te nemen, immers te laat zijn met plaatsen betekent verkeersslachtoffers.
Dan maar een aantal dagen onnodig iedere dag de emmers nalopen. Onnodig bleek niet het geval, de andere dag waren de eerste vijf heikikkers gevangen en overgezet !
De daarop volgende dag liefst 40 amfibieën in de emmers: 3 gewone padden, 2 bruine kikkers, 31 heikikkers en 4 kleine watersalamanders.
We waren “just-in-time” met het raster !
Paddenraster verwijderd
Op 16 april is het raster verwijderd. We troffen vrijwel geen padden meer aan in de emmers. En de eerste padden keerden al weer terug van de Loofles. Het geplaatste raster is voor de terugkeerders een belemmering. Dus is besloten het raster weg te halen.
De aantallen overgezette amfibieën (de jaren ervoor in vergelijk)
|
|
Gewone Pad
|
Rugstreep-pad
|
Bruine Kikker
|
Groene kikker
|
Heikikker
|
Kleine Watersala-mander
|
Totaal
|
|
2009
|
1030
|
17
|
24
|
1
|
212
|
62
|
1346
|
|
2008
|
2027
|
20
|
72
|
--
|
830
|
129
|
3078
|
|
2007
|
3096
|
9
|
9
|
1
|
84
|
232
|
3431
|
|
2006
|
4863
|
3
|
7
|
2
|
205
|
166
|
5246
|
|
2005
|
4562
|
11
|
10
|
--
|
188
|
216
|
4987
|
Per datum, per soort
|
Datum
|
Gewone Pad
|
Rugstreep-pad
|
Bruine
kikker
|
Heikikker
|
Kl. Water-salamander
|
Totaal aantal
|
|
25.02
|
raster
|
geplaatst
|
|
|
|
|
|
26.02
|
|
|
|
5
|
|
5
|
|
27.02
|
3
|
|
2
|
31
|
4
|
40
|
|
28.02
|
15
|
|
2
|
34
|
15
|
66
|
|
01.03
|
1
|
|
|
1
|
5
|
7
|
|
02.03
|
12
|
|
|
5
|
9
|
26
|
|
03.03
|
|
|
|
|
|
0
|
|
04.03
|
|
|
|
|
|
0
|
|
05.03
|
5
|
|
|
|
|
5
|
|
06.03
|
2
|
|
|
5
|
|
7
|
|
07.03
|
3
|
|
|
3
|
|
6
|
|
08.03
|
28
|
|
|
5
|
3
|
36
|
|
09.03
|
4
|
|
|
8
|
|
12
|
|
10.03
|
|
|
|
1
|
|
1
|
|
11.03
|
2
|
|
|
1
|
|
3
|
|
12.03
|
11
|
|
|
2
|
|
13
|
|
13.03
|
161
|
|
2
|
21
|
4
|
188
|
|
14.03
|
77
|
1
|
|
5
|
7
|
90
|
|
15.03
|
140
|
|
1
|
10
|
4
|
155
|
|
16.03
|
19
|
|
|
1
|
1
|
21
|
|
17.03
|
29
|
|
|
|
3
|
32
|
|
18.03
|
3
|
|
|
|
|
3
|
|
19.03
|
2
|
|
|
|
|
2
|
|
20.03
|
|
|
|
|
|
0
|
|
21.03
|
|
|
|
|
|
0
|
|
22.03
|
2
|
|
1
|
1
|
|
4
|
|
23.03
|
206
|
1
|
3
|
11
|
1
|
222
|
|
24.03
|
19
|
|
1
|
11
|
|
31
|
|
25.03
|
10
|
|
1
|
4
|
|
15
|
|
26.03
|
39
|
1
|
1
|
7
|
|
48
|
|
27.03
|
115
|
2
|
5 + 1 Gr.
|
27
|
3
|
153
|
|
28.03
|
10
|
|
2
|
1
|
1
|
14
|
|
29.03
|
11
|
|
2
|
1
|
2
|
16
|
|
30.03
|
2
|
|
|
|
|
2
|
|
31.03
|
0
|
|
|
|
|
0
|
|
01.04
|
10
|
|
|
1
|
|
11
|
|
02.04
|
28
|
3
|
|
3
|
|
34
|
|
03.04
|
10
|
1
|
|
|
|
11
|
|
04.04
|
30
|
2
|
1
|
1
|
|
34
|
|
05.04
|
6
|
1
|
|
|
|
7
|
|
06.04
|
|
|
|
|
|
0
|
|
07.04
|
2
|
|
|
|
|
2
|
|
08.04
|
2
|
1
|
|
|
|
3
|
|
09.04
|
|
1
|
|
1
|
|
2
|
|
10.04
|
2
|
|
|
1
|
|
3
|
|
11.04
|
1
|
2
|
|
2
|
|
5
|
|
12.04
|
4
|
1
|
|
2
|
|
7
|
|
13.04
|
|
|
|
|
|
0
|
|
14.04
|
2
|
|
|
|
|
2
|
|
15.04
|
0
|
|
|
|
|
0
|
|
16.04
|
2
|
|
|
|
|
2
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
totaal
|
1030
|
17
|
25
|
212
|
62
|
1346
|
In de tabel staan de data genoemd dat de amfibieën zijn overgezet. Het moment van overzetten is bij ons in de regel 's morgens. De padden die we 's morgens in de emmers aantreffen, zijn er in de regel op de avond ervoor in terecht gekomen.
Overzetgegevens - per emmer en soort
|
Emmer
|
Gewone Pad
|
Rugstreep-pad
|
Bruine kikker
|
Heikikker
|
Kl. Water-
salamander
|
Totaal
|
|
1.
|
3
|
|
|
1
|
|
4
|
|
2.
|
5
|
|
|
1
|
|
6
|
|
3.
|
20
|
|
|
1
|
|
21
|
|
4.
|
25
|
|
|
3
|
1
|
29
|
|
5.
|
29
|
1
|
|
4
|
1
|
35
|
|
6.
|
30
|
1
|
1
|
3
|
|
35
|
|
7.
|
37
|
|
|
3
|
2
|
42
|
|
8.
|
55
|
|
|
5
|
1
|
61
|
|
9.
|
49
|
2
|
2
|
5
|
2
|
60
|
|
10.
|
37
|
|
|
23
|
2
|
62
|
|
11.
|
15
|
1
|
1
|
4
|
4
|
25
|
|
12.
|
33
|
|
1 Gr. K.
|
20
|
8
|
62
|
|
13.
|
14
|
1
|
1
|
10
|
2
|
28
|
|
14.
|
33
|
|
|
34
|
|
67
|
|
15.
|
40
|
2
|
|
11
|
6
|
59
|
|
16.
|
12
|
1
|
|
8
|
2
|
23
|
|
17.
|
74
|
|
|
9
|
1
|
84
|
|
18.
|
67
|
|
|
8
|
1
|
76
|
|
19.
|
100
|
|
4
|
8
|
1
|
113
|
|
20.
|
40
|
|
1
|
5
|
3
|
49
|
|
21.
|
61
|
|
1
|
5
|
9
|
76
|
|
22.
|
61
|
|
2
|
12
|
8
|
83
|
|
23.
|
48
|
2
|
|
10
|
2
|
62
|
|
24.
|
27
|
|
3
|
8
|
1
|
39
|
|
25.
|
27
|
1
|
1
|
3
|
4
|
36
|
|
26.
|
15
|
1
|
|
4
|
|
20
|
|
27.
|
11
|
|
|
|
1
|
12
|
|
28.
|
16
|
|
|
1
|
|
17
|
|
29.
|
8
|
|
|
1
|
|
9
|
|
30.
|
7
|
1
|
|
|
|
8
|
|
31.
|
2
|
|
1
|
|
|
3
|
|
32.
|
14
|
|
2
|
|
|
16
|
|
33.
|
9
|
|
2
|
1
|
|
12
|
|
34.
|
5
|
2
|
1
|
|
|
8
|
|
35.
|
1
|
1
|
1
|
1
|
|
4
|
|
36.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Totaal
|
1030
|
17
|
24 + 1 Gr. K.
|
212
|
62
|
1346
|
Traag verlopende paddentrek
Per einde maart constateerden we dat we dat nog maar slechts 40 % van het aantal padden van vorig jaar is overgezet. Echt goede weerscondities waren er eigenlijk ook nog niet geweest voor de padden om massaal in beweging te komen. Het wachtten was op een niet al te koude druilerige lenteavond. En als die zou uitblijven? Dat zou een deel van de padden doen "besluiten" een jaartje over te slaan met de trek naar het water. Dan blijven ze gewoon in hun leef- en voedselgebied: het bos. Het voortplanten slaan ze een jaartje over. En zo is het verlopen. De maand april was erg droog, dus geen weer voor padden om op trek te gaan.
Evaluatie paddentrek 2009
Vergelijken we de aantallen overgezette amfibieën in de afgelopen jaren dan zien we een sterke afname in het jaar 2009. Dit komt overeen met het landelijk beeld en heeft te maken met de slechte weersomstandigheden voor paddentrek (lees meer hierover in de bijlage “over de paddentrek 2009”).
In de overzetperiode kwam nog even bij ons op of we te maken konden hebben met een geheimzinnige virusziekte waar Ravon momenteel onderzoek naar doet. Dit bleek bij ons niet het geval te zijn. (lees in de bijlage meer hierover, bij “infectieziekten”.
Conclusie: door natuurlijke oorzaken kunnen er jaarlijks sterke schommelingen in aantallen zijn. We hebben daar geen invloed op. Waar we wel voor kunnen zorgen zijn gunstige leefomstandigheden voor padden. Daarbij hoort ook dat we ze aan een veilige oversteek helpen van de Heetweg.
Opmerkelijke fluctuaties in aantallen
De Gewone Pad. Dit jaar een halvering van het aantal dat vorig jaar is overgezet (resp. 1030 en 2027).
De Heikikker. Dit jaar 212 stuks, wat vergelijkbaar is met de jaren 2006 en 2005. Vorig jaar waren er opvallend veel; toen voornamelijk veel kleinere (juveniele) exemplaren.
De Bruine kikker. Helaas slechts 24, vorig jaar nog 72.
Rugstreeppad. Dit jaar zetten we er 17 overgezet. Omdat het late trekkers zijn, kan het zijn dat ze na het weghalen van het raster ook nog gelopen hebben.
Kleine Watersalamander. Deze soort liet het eveneens afweten (62 stuks) t.o.v. van het vorig jaar (129).
Verkeersslachtoffers
Dit jaar zijn in de overzetperiode 27 verkeersslachtoffers geteld, hiervan 24 langs het rastergedeelte, 2 vóór het wildrooster en 1 na het fietspad. Van een zestal slachtoffers wordt vermoed dat het om terugkeerders gaat. Het werkelijk aantal verkeersslachtoffers zal hoger liggen. Als een pad al diverse keren is overreden, is er weinig meer van over. Ook worden de overblijfselen geruimd door aaseters.
Plaats emmers
|
Emmer
|
coördinaten
|
Emmer
|
coördinaten
|
Emmer
|
coördinaten
|
Emmer
|
Coördinaten
|
|
1.
|
177616463573
|
10.
|
177650463677
|
19.
|
177734463817
|
28 *
|
177832463947
|
|
2.
|
595 577
|
11.
|
667 694
|
20.
|
743 832
|
29 *
|
842 963
|
|
3.
|
597 582
|
12.
|
663 700
|
21.
|
750 845
|
30 *
|
851 976
|
|
4.
|
604 583
|
13.
|
675 716
|
22.
|
762 860
|
31 *
|
857 988
|
|
5.
|
608 584
|
14.
|
684 729
|
23.
|
768 877
|
32 *
|
853464004
|
|
6.
|
613 592
|
15.
|
695 747
|
24.
|
774 900
|
33 *
|
859 022
|
|
7.
|
621 617
|
16.
|
704 765
|
25 *
|
789 914
|
34 *
|
879 049
|
|
8.
|
637 655
|
17.
|
714 782
|
26 *
|
795 924
|
35 *
|
877 059
|
|
9.
|
644 675
|
18.
|
726 797
|
27 *
|
812 938
|
36 *
|
880 055
|
(*). Emmers langs raster met kwartjesgaas; niet gemerkt met zeildoek.
Onderlinge afstand op ca. 20 meter.
Diversen:
Vandalisme van paddenraster. Hiervan is dit jaar hoegenaamd geen sprake geweest. Eén keer zijn een paar emmers uit de grond getrokken. Nog al eens worden de door ons geplaatste stokjes uit de emmers gehaald waarmee insecten en muizen een vluchtweg hebben. We merken op dat af en toe recreanten de emmers bij langs gaan, vooral op de zondag.
Verkeersbord “Paddentrek”. De Gemeente Barneveld heeft dit jaar wederom aan weerzijden van de weg waarschuwingsborden geplaatst met de tekst “Paddentrek”.
De Website www.padden.nu Dankzij het Ravon-initiatief om voor lokale paddenoverzetgroepen een website te beginnen, konden wij onze dagelijkse overzetbevindingen op de website plaatsen. In één oogopslag is zo mooi te zien welke aantallen en soorten wanneer zijn overgezet. Ook kan gekeken worden naar de gegevens van voorgaande jaren en van de bevindingen van andere overzetgroepen.
Het aantal bezoeken op onze forumpagina “de actuele stand van zaken” wordt geregistreerd; het waren er tot medio november: 2168. Foto’s van de overzetactie hebben we eveneens op de website kunnen zetten.
Persaandacht:
► TV opnames “ De paddentrek is begonnen”
Zaterdag 28 februari heeft RTV Gelderland opnames gemaakt van de paddenoverzet aan de Heetweg. Het is een leuk item geworden van 2 minuten lang dat bij het nieuws van zaterdag 28 februari is uitgezonden. Het nieuws werd vanaf 18:00 de hele avond om het uur herhaald. Voor degene die het filmpje nog willen zien: http://www.omroepgelderland.nl/ "uitzending gemist"- nieuws van 28 februari.
► Berichten in de Barneveldse Krant van 3 maart en 20 april.
Ook voor de Barneveldse Krant is de paddentrek aan de Heetweg nieuws, te lezen in de bijlage.
► Bericht in de Stentor (Apeldoornse Krant), woensdag 15 april 2009.
In een twee pagina’s groot artikel wijdt de Stentor uit over het fenomeen ‘Paddentrek’, waaronder de trek van de Kootwijkse padden. Te lezen in de bijlage.
Deelname aan de overzetactie.
Het inzetten van schoolkinderen als overzethulp hebben we dit jaar niet kunnen doen. Geschikte momenten bleken er niet te zijn. Óf er waren geen padden om over te zetten - we hebben dientengevolge een geplande activiteit op het laatste moment moeten annuleren - óf het kwam de school niet uit vanwege vakantie, weekend of schoolroosters. Met ouders van Kootwijkse kinderen is eveneens contact geweest. Voor hun gold hetzelfde, dit jaar bleken er geen geschikte gelegenheid te zijn.
Op weg naar een permanente paddenpassage.
De gemeente Barneveld is al enige jaren initiator om - samen met Staatsbosbeheer en subsidiegevers - een permanente paddenvoorziening (tunnels) te realiseren. In de Barneveldse Krant van 18 november stond te lezen dat hierin voortgang wordt geboekt:
1,3 miljoen voor ‘boerenprojecten’
De provincie Gelderland en de gemeente investeren komend jaar ruim 1,3 miljoen euro in vijftien projecten die betrekking hebben op het “Barneveldse” platteland. Een greep uit de plannen: “Aanleg ecopassage Heetweg tussen Kootwijkerbroek en Kootwijk zodat amfibieën en reptielen kunnen oversteken”.
Desgevraagd hebben we nog geen antwoord van de Gemeente ten aanzien van “wanneer, hoe en wat “. Wordt dus vervolgd.
Medewerking verleend. Dank aan degenen die de overzetactie weer mogelijk hebben gemaakt ! In de eerste plaats: Staatsbosbeheer (materialen, inzet sleuvengraver, personele hulp bij het raster plaatsen en verwijderen). In de tweede plaats dank aan de Staatsbosbeheervrijwilligers. Aanleg raster: Hans Boland, Erik Dirkse, Gert Hendriksen, Dick Smit, Ruud v.d. Loo, Kor Feijen en Teus Lagemaat. Overzetten: Hans Boland, Simone Kuijt, Erik Dirkse, Paul Derksen en Aart Buurma. Fotografie: Hans Boland en Aart Buurma.
Staatsbosbeheer Veluwe,
Harry Hees, boswachter inventarisatie en monitoring (flora en fauna).
Steenbokstraat 10, 7324 AX Apeldoorn tel. 055-5272014
Staatsbosbeheer Boswachterij Kootwijk,
Paul Suurmond, boswachter voorlichting, recreatie en surveillance.
Steenbokstraat 10, 7324 AX Apeldoorn tel. 055-5272911
Samenstelling verslaglegging, coördinatie en diverse padden-werkzaamheden.
Aart Buurma, Kerkendelweg 21, 3775 KM Kootwijk, tel. 0577-456531.
Bijlagen:
(1). Over de paddentrek 2009
Paddentrek elders in den lande (bericht uit de Telegraaf van 30 april). De paddentrek is dit jaar desastreus verlopen. Uit een schatting van de Wageningen Universiteit blijkt dat 50 procent minder gewone padden is overgezet. Door de aanhoudende vrieskou kwam de trek laat op gang. Toen het tijd was om te zoeken naar een paarplaats schoot de temperatuur omhoog en was er weinig regen. Dat is voor padden, gevoelig voor uitdroging, funest. Veel padden durfden de trek daarom niet aan.
Veel minder padden tijdens paddentrek (bron: Ravon)
Nadat de paddentrek dit jaar pas laat op gang kwam door de aanhoudende vrieskou, verliep hij vervolgens met horten en stoten. Een enkele piekdag werd afgewisseld met lange perioden van slappe tot matige trek. Wanneer we de eerste balans opmaken, valt vooral het relatief lage aantal gewone padden op dat de afgelopen maanden door de paddenwerkgroepen is overgezet. Op een enkele uitzondering na ‘scoorden’ de meeste werkgroepen qua padden echt beduidend lager dan voorgaande jaren. Sommige werkgroepen spreken zelfs van een desastreus jaar en halen nog geen 35% van het aantal padden dat zij in 2008 van de ene naar de andere kant van de weg hielpen. Als we een voorzichtige eerste schatting maken, lijkt er 2009 in totaal zo'n 50 procent minder gewone padden overgezet te zijn dan vorig jaar. Debet hieraan is de lang aanhoudende vorst en de droge aprilmaand.
Gewone padden hebben, net als alle andere amfibieën, een waterdoorlaatbare huid en zijn daarom gevoelig voor uitdroging. Ze trekken dan ook het liefst tijdens vochtig weer. De beste omstandigheden, waarbij de grootste trek plaatsvindt, zijn een temperatuur van minimaal 8 graden en regen. Pas begin maart maakte de vorst plaats voor iets aangenamere temperaturen en konden de eerste (grotere groepen) dieren hun trektocht eindelijk inzetten. De vorstperiode werd echter vrij snel opgevolgd door een erg warme en droge aprilmaand, waarin het - naar amfibieënmaatstaven – veel te weinig heeft geregend. Geen ideale omstandigheden dus!
Geen hormonale trekdrang meer. (bron: Ravon, uit Nieuwsbrief Padden.Nu)
Tijdens de paddentrek trekken gewone padden van hun winterverblijf naar vijvers, poelen en plassen in de omgeving om zich voort te planten. Dit is ook de enige reden waarom deze amfibieën het water opzoeken. Verreweg de meeste tijd van het jaar leven zij gewoon op het land. Het lijkt er nu op dat een groot deel van de padden heeft besloten om het voortplantingscircus dit jaar aan zich voorbij te laten gaan. De omstandigheden waren waarschijnlijk zodanig, dat zij er niet aan toegekomen zijn de trektocht naar het water te ondernemen. Naarmate het voorjaar vordert wordt ook de interne, hormonaal gestuurde drang om nog te gaan trekken een stuk minder. Het komt overigens wel vaker voor dat een deel van de paddenvrouwen besluit een jaartje 'thuis' te blijven. De eitjes die zich automatisch elk najaar al in het vrouwtje ontwikkelen, worden dan weer door het lichaam opgenomen en de energie wordt vooral in overleving en groei gestopt in plaats van in de voortplanting.
De definitieve resultaten volgen later dit jaar, als alle gegevens zijn verwerkt.
Forse daling paddentrek Heetweg (bron: Barneveldse Krant, maandag 20 april 2009)
KOOTWIJK - Vrijwilligers van de Natuurbeheergroep Midden-Veluwe van Staatsbosbeheer hebben dit jaar 'slechts' 1346 padden, kikkers en watersalamanders over de Heetweg gezet tussen Kootwijkerbroek en Kootwijk.
Vorig jaar en in 2007 lag dat aantal rond de 3.000 en in 2006 en 2005 zelfs rond de vijfduizend. Naar de oorzaak kan de werkgroep slechts raden, schrijft Aart Buurma op de site van de natuurbeheergroep.
Paddenraster. Langs de Heetweg stond van 25 februari tot 16 april een circa zeshonderd meter lang, laag raster met de om de twintig meter emmers om de amfibieën over te zetten. Ze trekken naar het bosven Loofles om zich daar voort te planten. De natuurbeheergroep gaat de komende proberen om de oorzaak te vinden van de drastische daling.
,,De vraag is bijvoorbeeld of de afname gelijk is aan de trend in vergelijkbare gebieden?'', schrijft Buurma.
Mogelijk hebben de weersomstandigheden een rol gespeeld, bijvoorbeeld omdat sprake was van een koude winter. ,,Misschien slaat een deel van de padden het voortplanten een jaartje over. Dan blijven ze gewoon in hun leef- en voedselgebied: het bos.''
Geheimzinnig.Buurma wijst verder op een geheimzinnige schimmelziekte onder padden, die in het buitenland is gesignaleerd. ,,Of zijn er veranderingen in het leefgebied, hoewel dit ogenschijnlijk niet zo is. Overzetgegevens van andere paddengroepen kunnen ons helpen antwoorden te vinden.''
Groene kikker.Er werden dit jaar 1030 gewone padden, 212 heikikkers, 62 kleine watersalamanders, 24 bruine kikkers, 17 rugstreeppadden en
1 groene kikker overgezet. Bij elkaar opgeteld zijn dat 1346 amfibieën.
Vorig jaar telden de vrijwilligers er respectievelijk 2027, 830, 129, 72, 20 en 0, goed voor een totaalscore van 3078 amfibieën.
(2). Infectieziekten
Onderzoek naar schimmelziekte onder Kootwijkse padden.
Op 5 mei jl. heeft een medewerkster van RAVON een begin gemaakt aan een gezondheidsonderzoek onder onze padden. Daarvoor is een veldbezoek gebracht in het leefgebied Loofles. Over het onderzoek schrijft medewerkster Lisanne Kaal het volgende “ Ik loop op het moment stage bij RAVON Nijmegen en doe onderzoek naar de verspreiding van de chytrid-schimmel door Nederland. Daarbij bemonster ik poelen door geheel Nederland (vooral langs de Belgische grens, omdat de schimmel in België al is geconstateerd) en neem ik DNA af van zoveel mogelijk amfibieën. Ook bemonster ik poelen waarvan is aangegeven dat massale sterfte of achteruitgang van het aantal amfibieen heeft plaatsgevonden om de aanwezigheid van chytrid te testen. Bij dit onderzoek wordt de amfibieen niet geschaad. Ze worden gevangen en apart gehouden, zodat ze de ziekte wanneer aanwezig niet aan elkaar door kunnen geven. Hierna worden ze met een swab (soort van wattenstaafje) over de huid gestreken om DNA af te nemen. Deze wordt getest op de chytrid-schimmel “ .
Belangrijk onderzoek naar Amfibieënziekten (bron: Ravon).
Sterfte is een normaal fenomeen bij amfibieën. De dieren produceren enorme aantallen nakomelingen,
waarvan slechts enkelen volwassen worden. Gedurende hun hele leven moeten zij vele bedreigingen trotseren:
roofdieren, verdrinking, verdroging, vervuiling van water, parasieten en natuurlijk het verkeer. Al deze zaken zorgen er gelukkig slechts zeer zelden voor dat hele populaties amfibieën verdwijnen.
Wereldwijd wordt één derde van alle amfibieën bedreigd met uitsterven. De grootste bedreiging is het verlies aan oppervlakte en kwaliteit van geschikt leefgebied, maar ook de rol van infectieziekten wordt steeds groter. Populaties amfibieën die door deze ziekten getroffen worden, kunnen plotselinge en dramatische dalingen in aantallen laten zien. Door een verslechterde kwaliteit van het leefgebied kunnen amfibieën ook vatbaarder zijn voor ziekten.
Zorgwekkend zijn de gevolgen van twee infectieziekten: het ranavirus en chytridiomycose (chytrid). RAVON doet op dit moment onderzoek naar deze ziekten onder onze inheemse amfibieën en vraagt daarbij uw hulp.
Wat is het ranavirus?
Het ranavirus kan vissen, amfibieën en reptielen infecteren. Het kan bovendien zowel kikkerdril en kikkervisjes als volwassen amfibieën doden. Het ranavirus wordt ook wel het ‘red-leg virus’ (rode poot virus) genoemd, maar dit is een misleidende naam. Bij veel geïnfecteerde dieren verkleurt de huid namelijk niet rood. De meest duidelijke aanwijzing is dat u in een korte tijd een groot aantal dode kikkers of padden vindt en dat de dieren voor hun dood vermagerd en sloom zijn. Andere symptomen kunnen zijn: het afsterven van ledematen, bloeden uit anus of mond, zweren en roodheid van de huid. De dieren kunnen echter ook ziek zijn zonder duidelijke uiterlijke symptomen. De ziekte slaat het meest toe in de zomer, vooral op warme dagen in de periode juni tot en met augustus. Het is mogelijk dat het virus via exotische amfibieën en zoetwatervissen ons land is binnengekomen. Tot op heden is er geen geneesmiddel voor deze ziekte. Recente studies lijken echter aan te tonen dat getroffen populaties zich enkele jaren na de eerste uitbraak van het virus gelukkig weer herstellen.
Wat is chytridiomycose (chytrid)?
Chytrid is een ziekte die wordt veroorzaakt door de schimmel Batrachochytrium dendrobatidis. De ziekte heeft wereldwijd al vele honderdduizenden slachtoffers gemaakt. De schimmel heeft meer dan 350 amfibieënsoorten over de hele wereld geïnfecteerd en 200 soorten gaan in aantal achteruit als gevolg van deze ziekte. Enkele soorten, zoals de Panamese gouden kikker, zijn uitgestorven als direct gevolg van chytridiomycose. Ook in Europa sterven amfibieën aan de schimmel. In Duitsland, Engeland, Denemarken, Zwitserland, Frankrijk, Spanje, Portugal, Italië en Hongarije zijn gevallen bekend. Tot nu toe is de ziekte nog niet in Nederland bij amfibieën in het wild aangetroffen. Chytrid treft vooral de jonge, net gemetamorfoseerde kikkers, padden en salamanders.
Wat doet RAVON?
RAVON is onlangs samen met de Universiteit van Gent en de Radboud Universiteit gestart met een intensief en grootschalig onderzoek naar het voorkomen en de gevolgen van het ranavirus en chytrid bij amfibieën in Nederland en België. Ook onderzoeken we welke andere ziekten onze amfibieën treffen en werken we samen met 25 Europese onderzoeksinstituten aan een gezamenlijke oplossing. Op dit moment zijn tientallen vrijwilligers in het veld bezig met het verzamelen van huidslijmmonsters van onze Nederlandse amfibieën. Dit gebeurt natuurlijk op een volledig diervriendelijke manier (met een wattenstaafje over de buik); de dieren voelen er niks van en worden onmiddellijk weer vrijgelaten in de natuur. Alle monsters worden in het laboratorium onderzocht op het voorkomen van chytrid. Ook dode dieren worden in het laboratorium onderzocht.
De schimmel hecht zich aan het hoornstof in de huid. Hoornstof bevindt zich bij de kikkervisjes alleen op de monddelen. Als de kikkervisjes metamorfoseren (kikker, pad of salamander worden), neemt de hoeveelheid hoornstof (en dus de schimmel) toe en kunnen de dieren overlijden. Symptomen kunnen zijn: grote aantallen dode juveniele dieren (padden, kikkers en salamanders), overmatig vervellen van dieren, slome dieren en dode dieren die geen duidelijke symptomen vertonen. Vooral de massale sterfte tijdens de metamorfose is een belangrijk kenmerk. Op dit moment is nog veel onbekend over de gevolgen van chytrid op onze inheemse soorten.
(3). Krantenberichten over de Paddentrek aan de Heetweg
'Paddenraster Heetweg precies op tijd', Barneveldse Krant dinsdag 3 maart 2009
KOOTWIJK - Langs een gedeelte van de Heetweg in de buurt van Kootwijk, nabij het toegangspad naar bosven Loofles, staat sinds woensdag 25 februari weer een laag raster om te voorkomen dat trekkende amfibieën worden doodgereden.
Vrijwilligers van de Natuurbeheergroep Midden-Veluwe van Staatsbosheer halen elke ochtend padden, kikkers en watersalamanders uit emmers langs het raster en brengen ze naar de overkant van de Heetweg. De amfibieën gaan naar het Loofles om daar eieren af te zetten.
De paddentrek vindt in de avond en nacht plaats bij temperaturen vanaf ongeveer 5 graden Celsius in combinatie met een hoge luchtvochtigheid, vertelt coördinator Aart Buurma uit Kootwijk. ,,De voorspelde minimumtemperaturen waren midden vorige week nog vrij laag, dus we dachten dat de padden waarschijnlijk niet op pad zouden gaan'', licht hij toe. ,,Wel was regen voorspeld. We besloten geen risico's te nemen, want het raster te laat paatsen, betekent verkeersslachtoffers en dat willen we nou net niet.''
,,Maar we bleken precies op tijd te zijn'', vervolgt Buurma. ,,De dag erna waren de eerste 5 heikikkers gevangen en overgezet. En de daarop volgende dag liefst veertig amfibieën: 3 gewone padden, 2 bruine kikkers, 31 heikikkers en 4 kleine watersalamanders. We waren dus precies op tijd.''
Tot en met dinsdagmorgen zijn inmiddels in totaal 144 amfibieën in de emmers beland. De paddentrek duurt nog een aantal weken. Vanochtend zat er door de kou van afgelopen nacht niets in de emmers. TV Gelderland heeft zaterdag opnames gemaakt, die zijn te zien via www.omroepgelderland.nl.
Kijk voor meer informatie op de site www.padden.nu (klik op
'Paddenartikel, de Stentor(Apeldoornse Krant), woensdag 15 april 2009
In een twee pagina’s groot artikel wijdt de Stentor uit over het fenomeen ‘Paddentrek’.
Ook over de Kootwijkse padden wordt bericht.
|